Avrupa Birliği’nin Ulaşım Projelerinde Reel Maliyet Artışı Yaşanıyor

Avrupa Sayıştayı tarafından yayınlanan son rapora göre, 2030 yılına kadar Avrupa Birliği genelinde insan ve mal taşımacılığını artırmayı amaçlayan önemli ulaşım projeleri, AB fonlarından şu ana kadar yatırılan 15,3 milyar euroya rağmen hedeflerin oldukça gerisinde kalmış durumda.

2013 yılında kabul edilen Trans-Avrupa Ulaşım Ağı mevzuatı, insanların ve malların ulaşımını iyileştirmeyi amaçlıyordu ancak COVID pandemisi ve sonrasında Ukrayna krizi gibi nedenlerle gecikmeler yaşandı ve maliyetler ciddi şekilde arttı.

Denetçilerin raporunda, 2020’de değerlendirilen sekiz dev projenin, maliyetlerin orijinal tahminlere göre yüzde 47 oranında arttığını belirtiyor. Özellikle Rail Baltica ve Lyon-Torino demiryolu bağlantısı projeleri büyük maliyet artışına sebep oldu.

Ulaştırma ağlarının geliştirilmesi AB’nin 2030 hedeflerini tehdit ederken, parçalanmış ve verimsiz sistemler işletmeler ve tüketiciler için yüksek maliyetlere yol açıyor.

ECA üyesi Annemie Turtelboom’un belirttiğine göre, AB’nin ulaşım altyapılarının hedeflenen iyileştirmeleri sağlamaktan uzak olduğu ve 2030 hedeflerinin kaçırılacağı kesin.

AB Ulaşım Projelerinde Gecikmeler Devam Ediyor

2020 raporuna göre, orijinal planlara göre ortalama 11 yıl gecikme yaşanan projelerin beşi için bu süre 17 yıla çıktı. Örneğin Bask Y demiryolu hattının tamamlanması 2030’a kadar uzayabilirken, Lyon-Torino demiryolu bağlantısının açılışı için öngörülen 2030 tarihi 2033’e ertelendi.

AB’nin ulaşım projeleri kapsamında belirlenen hedeflerin kaçırılması, AB iç pazarını güçlendirmeye ve iklim hedeflerine ulaşmaya zarar veriyor. 2050 hedefine ulaşmak için uygun olmayan ulaşım sistemleri, emisyonların yüksek kalmasına ve maliyetlerin artmasına neden oluyor.

2024’teki son revizyonla TEN-T’nin Avrupa Yeşil Mutabakatı ve sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu hale getirilmesi amaçlanmıştı ancak beklentileri karşılamadı. Eski milletvekili Barbara Thaler’e göre AB üye devletlerinin ortak hedeflere olan taahhüdü zayıf ve ulusal öncelikler bu hedefleri tehlikeye atıyor.

Avrupa Demiryolu ve Altyapı Şirketleri Topluluğu’nun 2024 verilerine göre, TEN-T’nin tamamlanması için 2030’a kadar 500 milyar euro ve 2050’ye kadar 1,5 trilyon euro yatırım gerekiyor.